Kryesore

AKADEMIKË ME PUPLA/ Mendime për një Fakultet të ri në UET






               Publikuar në : 13:53 - 20/10/18 |
mapo.al

Nga Rudolf Marku


Krijimi i një Fakulteti të ri të Letërsisë në UET është ndër ato pak lajme të mira që vijnë nga Shqipëria. Jo sepse nuk kemi Fakultete të Letërsisë në Universitetet e tjera të vendit tonë, dhe, po ashtu, jo sepse nuk kemi Universitete të tjera në vendin tonë, veç UET-it. Paradoksalisht, pikërisht ngaqë  kemi pasur dhe vazhdojmë të kemi Fakultete Letërsie dhe Filologjie, na vjen mirë që krijohet edhe një Fakultet tjetër, me shpresën se ky Fakultet i ri do të jetë ndryshe nga këto ekzistuesit, duke shpresuar se do dijë të mësojë nga mangësitë dhe dështimet e sivëllezërve të vet të mëparshëm, ashtu siç do të dijë të vlerësojë edhe ato pak shkëndija që reflektojnë herë pas here si një premtim shpresëdhënës.

Ta fillojmë  me strukturimin e një Fakulteti letërsie. Departamentet që do ketë ky Fakultet dhe Qendrat brenda tij. Departamentet: p.sh.: Departamenti i Letërsisë Krahasimore; i Shkrimit Krijues; ai i Letërsisë së Vjetër dhe Moderne Shqipe; Letërsia Moderne Evropiane e Shekullit të  XX, Departamenti i Letërsisë Ballkanike- etj. Si dhe: Qendra e Filozofisë dhe e Mendimit Kritik; Qendra e leximit dhe e kuptimit të  Poezisë, e plot të  tjera.

Është  e kuptueshme se krijimi i Departamenteve dhe i Qendrave brenda tyre janë të kushtëzuar nga Pedagogët që mund të grumbullojë rreth vetes  ky Fakultet, në përputhje me idiomën e njohur ‘One cannot bite off  more than one can chew’. Nuk mund të  krijohen Departamente thjesht për hir të  ambicies për të pasur këso Departamentesh me emra joshëse- siç ka ndodhur shpesh herë  në  Universitete të  tjerë – kur nuk ke pedagogë të aftë për t’i mbuluar këto Departamente. Do ishte më mirë të kishim me pak departamente dhe më shumë cilësi, se të kundërtën e kësaj.

Që në fillim, Fakulteti duhet të përcaktojë qartë strategjitë e veta për Mësimdhënien Efektive (Effective Teaching)- raportet mes dijes dhe kuptueshmërisë, inkurajimi i dijes së thellë në kundërvënie me dijen sipërfaqësore-e plot gjëra të teknikalitetit të mësimdhënës.  Dhe kësisoj vijmë  tek pedagogët e këtij Fakulteti të ardhshëm. Çdo të thotë Pedagog i Aftë? Është ai indogjeni i mbuluar me pupla titujsh akademikë, që  u thotë  studentëve të vet se Balzaku nuk është për t’u lexuar sot, sepse është  një  autor që  nuk të mëson gjë? Është ai akademiku që, pa i bërë  syri tërr, të  thotë se De Rada dhe Fishta janë  autorë  të vjetruar, arkaikë, se Fedor Tjutçev është një poet mediokër rus, se letërsia moderne shqipe ka veç një  autor, se më kot shkrimtarët bashkëkohës shkruajnë, sepse nuk kanë  lexues? Është ai ciniku materialist që, tek lekturon për letërsinë, thotë se letërsia dhe shkrimësia kanë vdekur në  kohën e kibernetikës, thjesht sepse ai vetë ka të paktën 20 vjet që ka lexuar librin e fundit; janë ata kritikë që flasin për veprat pa i lexuar kurrë? Janë ats studiues të  certifikuar që nuk kanë të botuar as dhe një libër të vetëm me studime, dhe që bash kjo mungesë u jep më shumë trimëri për të sharë dhe për të mohuar çdo autor të botuar?

Në vitet e hershme, kur studioja Letërsi dhe Filologji në USHT, kam pasur fatin e madh të kem pedagogë Shaban Demirajn, Mahir Domin dhe latinistin e shquar, Henrik Lacajn. Parapëlqimi i atyre që kishin filluar të  botonin në  shtyp krijimet e para qe natyrisht letërsia, dhe si rrjedhojë, pedagogët e letërsisë. Dhe, sipas një tradite të  hershme snobiste letrare të moshës, ata që ëndërronin të  bëheshin shkrimtar, detyrimisht duhej të  mos pëlqenin lëndët gjuhësore. Por pedagogët e lartpërmendur qenë personalitete të  tillë të Linguistikes, sa ne, që kishim filluar të  botonim shkrimet e para, të ishim para dilemës nëse na duhej të  pëlqenim edhe lëndët e  Morfologjisë, të Sintaksës dhe Latinishten, lëndë tradicionalisht të  konsideruara në atë moshë armike të  letërsisë!

Është  kthyer tek ne në një si besim fanatik, një lloj religjioni, besimi se pedagogë të mirë janë vetëm ata që kanë  tituj akademikë, që janë Profesorë a Doktorë a Profesor-Doktor, a Doktor-Profesor, a ku di unë  çfarë. Tek ne ekziston kultura e vlerësimit të  letrës së  ambalazhit, dhe jo e mallit që  është  brenda. Nuk është  se unë  jam kundër titujve akademikë. Por titulli akademik duhej të  shkonte natyrshëm me krijimtarinë  akademike të  titullmbajtësit. Vetëm shoqëritë totalitare krijonin Medalje të Heroit të Luftës për ata që nuk kishin marrë pjesë në asnjë  betejë.

Nuk besoj të ketë  për metër katrorë më shumë  njerëz me pupla indogjenësh akademikë  se sipërfaqja e Kuvendit Popullor (Parlamentit shqiptar). Dhe besoj se asnjë  shqiptar i kthjellët nuk ka asnjë  iluzion që të dyshojë për injorancën dhe harbutllëkun agresiv dhe barbar të  këtij institucioni. Po të  ishte për kriterin e titujve shkencorë, do i takonte që  shumica e politikanëve të jenë  dhe profesorët dhe lektorët më të lakmueshëm akademikë. Në  përzgjedhjen e Pedagogut të  Fakultetit, kërkesa akademike duhej të shkonte përkrah me kërkesën e krijimtarisë shkencore të Pedagogut të  ardhshëm. Dhe vendi ynë  ka njerëz impresionues kur vjen fjala për veprimtarinë  e tyre krijuese, qoftë  kjo shkencore apo akademike. Bardhyl Demiraj është  një akademik shqiptar në Munich, titujt akademikë të të cilit më vijnë natyrshëm në mend, për shkakun e krijimtarisë  autoritare Albanologjike dhe Filologjike të  botuar deri më  tash prej  tij. Dhe titujt akademikë ai  i ka aq të  natyrshëm, sa nuk ke nevojë  t’ia vendosësh  përpara emrit. Në  Universitetin e Shkodrës, një pedagog i Letërsisë së Huaj, Vinçens Marku, zgjedh dhe përkthen për studentët e vet të  Shkodrës me qindra artikuj studimorë  dhe kritikë  për veprat më  të  mëdha të  letërsisë  botërore. Kam qenë  dhe jam impresionuar nga puna këmbëngulëse dhe gjithë  pasion erudit të  këtij pedagogu.

Shifti i dijes së vërtetë akademike universitare ka kohë që duket se është zhvendosur nga USHT në  Universitetet e provincave të dikurshme. Në  Shkodër dhe në Elbasan më ka rënë rasti të njoh pedagogë të dijshëm dhe pasionantë të letersisë. Gjë që  më  ka dhënë  shpresë. Dhe ne, shqiptarët, tek krijojmë Fakultete a Universitete të  rinj, duhet të dimë të  shkëputemi një herë e mirë nga mentaliteti provincial se të  gjithë të këqijat ndodhin veç në shtëpinë  tonë. Boris Xhonson, ish-Kryebashkaku i Londrës dhe ish- Ministër i Jashtëm i Qeverisë aktuale Britanike, pat thënë njëherë  se, në qoftë se Britania e Madhe do të  dëshironte shkatërrimin e një shteti të  huaj, do mjaftonte që të ndikonte që të vendosej në atë vend si kryeministër një ekonomist që ka marrë Doktoratën e LSE (London School of Economics). Derisa para ca vitesh, në këtë shkollë  prestigjioze ka dhënë leksione ekonomie një  ish-anëtar i Byros Politike të Polonisë Komuniste! Dua të  them se lektorët që  ftohen nga Universitetet e huaja me pompë  dhe shpesh herë, edhe me inferioritet, nuk është  e thënë  të  jenë gjithmonë më të mirë  nga vetë pedagogët a lektorët shqiptarë.

Për vetë natyrën e vet, Fakultetit të Letërsisë do t’i shkonte për shtat rekrutimi i pedagogëve të jashtëm- i lektorëve të jashtëm, i shkrimtareve, kritikëve dhe studiuesve polemizues të  ditës, i përkthyesve të letërsisë  dhe i figurave të  spikatura nga letërsia dhe arti bashkëkohor shqiptar. Të  kujtojmë  se Josef Brocki nuk ishte as për një  ditë  të  vetme akademik. Por, në  SHBA ai është ftuar të  jap mësime në  Universitetet më  prestigjioze të botës, në  Yale, Columbia dhe  Cambridge. Poeti Osip Mandelshtaim- pa asnjë pretendim akademik gjatë jetës së vet të shkurtër – ka shkruar njërin ndër studimet më  të  mrekullueshme për subjetin më  të  vështirë  letrar të  gjithë  kohnave- Dante Aligierin dhe veprën e tij. Ndërsa poeti ynë Arshi Pipa pat shkruar, ndër të  parët, shumë më parë nga vetë kritikët italianë, një  studim të jashtëzakonshëm për poezinë e italianit Eugjenio Montale, atëherë  kur askujt nuk i shkonte ndërmend  se Montale do laureohej me Çmimin ‘Nobel’. Ky fakultet i ri i UET nuk do ta kishte dhe aq të  vështirë  ftesën e shkrimtarëve dhe krijuesve të  tjerë të ditur si lektorë të jashtëm, sepse tashmë ka krijuar një traditë të  mirë të bashkëbisedimit të studentëve të vet me figurat e njohura të  krijimit dhe mendimit estetik bashkëkohës.


Etiketa: , , , ,

CLOSE
CLOSE
Pas